Vermogensopbouw
Beleggingsplan maken
Beleggingsplan maken: zo zet je het in 7 stappen op papier
Een beleggingsplan maken betekent dat je vooraf opschrijft waarvoor je belegt, hoe lang, met hoeveel risico en geld, en wat je doet als de beurs daalt. Zie het als een briefje aan jezelf voor later.
De lastigste beslissingen komen namelijk als de koersen dalen en het nieuws somber is. Heb je dan een plan, dan heb je al besloten wat je doet, met een koel hoofd.
Een beleggingsplan opstellen kost je een avond: zeven stappen, met per stap één regel op papier.
Wat is een beleggingsplan?
Een beleggingsplan is een kort, persoonlijk document waarin je vastlegt wat je met je beleggingen wilt. Er staan zeven dingen in: je startpunt, je doel, je horizon, je risicohouding, je bedrag, je verdeling en je eigen regels voor als het tegenzit. Het hoeft niet lang te zijn. Eén A4 is genoeg.
Persoonlijk plan of beleggingsplan bij je broker?
Banken en brokers gebruiken "beleggingsplan" ook voor iets anders: een automatische inleg, waarbij elke maand een vast bedrag in een fonds gaat. Dat is een manier om je plan uit te voeren, niet het plan zelf.
Waarom een beleggingsplan maken?
Beleggen gaat voor een groot deel over gedrag. De koersen kun je niet sturen. Wat jij doet als ze bewegen, wel.
- Je beslist vooraf, niet op gevoel. Keuzes over risico en bedrag maak je op een rustig moment.
- Je hebt houvast bij een daling. Je leest terug wat je had afgesproken.
- Je belegt geen geld dat je binnenkort nodig hebt. Je horizon staat zwart op wit.
- Je hebt iets om tegen te checken. Eens per jaar leg je je beleggingen naast je plan.
Een plan zegt niets over wat je beleggingen opbrengen. "Het rendement kan verschillen en je inleg is meestal niet gegarandeerd," schrijft de AFM. Beleggen met een plan zorgt er wel voor dat je keuzes bij elkaar passen.
Beleggingsplan maken in 7 stappen: het overzicht
- Check je startpunt.
- Bepaal je doel.
- Bepaal je horizon.
- Ontdek je risicohouding.
- Bepaal je bedrag.
- Kies je verdeling.
- Leg je regels vast.
Per stap schrijf je één regel op. Samen is dat je plan.
De stappen sluiten aan bij de vragen die de AFM je meegeeft: "Wat is het doel van de belegging? Wanneer heb je het geld nodig; wat is je looptijd? Hoeveel risico kan en wil je lopen? Welke risico's brengt het beleggen met zich mee? Wat gaat het beleggen kosten? Wegen de risico's en de kosten op tegen het te verwachte rendement?"
Stap 1: Check je startpunt
In deze stap kijk je of je klaar bent om te beleggen. Dat gaat over je eigen geldzaken, nog niet over de beurs.
- Heb ik een buffer? Spaargeld voor onverwachte kosten, zoals een kapotte wasmachine. Dat geld hoort niet op de beurs.
- Heb ik dure schulden? Denk aan een creditcardschuld of rood staan. Veel mensen lossen die eerst af.
- Zijn mijn vaste lasten overzichtelijk? Weet je wat er elke maand in- en uitgaat, dan zie je ook wat je kunt missen.
De AFM schrijft: "Het is in ieder geval belangrijk om voldoende spaargeld als buffer aan te houden." Hoe groot die buffer is, verschilt per situatie.
In je plan: "Mijn buffer staat apart: ja/nee."
Stap 2: Bepaal je doel
In deze stap bepaal je waarvoor je belegt. Hoe concreter, hoe makkelijker de volgende stappen. Denk aan een aanvulling op je pensioen, later minder werken of een studie voor je kind. Wil je later minder werken? Hoe mensen daarmee rekenen, en wat de kanttekeningen zijn, lees je bij de FIRE beweging "Vermogen opbouwen zonder vast doel" mag ook, als je het zo opschrijft.
Een bedrag en een datum maken je plan scherper, maar een richting is ook goed. Heb je meer doelen, dan kun je per doel een klein plan maken, of één plan met delen. Elk doel heeft dan zijn eigen horizon.
In je plan: "Ik beleg voor … en wil daar rond … over beschikken."
Stap 3: Bepaal je beleggingshorizon
In deze stap bepaal je hoe lang je het geld kunt missen. Je beleggingshorizon is de tijd tot je het geld (deels) nodig hebt.
Horizon en risico hangen samen. Koersen kunnen flink dalen. Hoe meer tijd je hebt, hoe meer ruimte om een daling uit te zitten zonder te hoeven verkopen. Een garantie is dat niet: ook na lange tijd kan je belegging lager staan dan je hoopt.
Twee officiële bronnen:
- AFM: "Het geld dat je belegt zou je voor langere tijd moeten kunnen missen." Beleggen is volgens de AFM daarom geschikter bij een langere horizon.
- Wijzer in geldzaken (ministerie van Financiën): "Beleg alleen met geld dat je minimaal 5 jaar niet nodig hebt".
Komt je doel dichterbij, dan wordt je horizon korter. Je plan kan dan meebewegen.
In je plan: "Ik heb dit geld naar verwachting nodig over … jaar."
Stap 4: Ontdek je risicohouding
In deze stap bepaal je hoeveel schommeling je kunt en wilt hebben.
Risico dat je kunt dragen en risico dat je aankunt
Je risicohouding heeft twee kanten.
Wat je financieel kunt dragen. Kun je je rekeningen nog betalen als je belegging een tijd flink lager staat? Het Nibud: "Beleg alleen met geld dat je kunt missen. Als de belegging in het slechtste geval weinig of niets oplevert, moet je nog gewoon rond kunnen komen."
Wat je gevoelsmatig aankunt. Slaap je er nog van? Wijzer in geldzaken: "De koersen kunnen flink schommelen. Dat moet bij je passen."
Een denkoefening: stel dat je belegging een tijd een flink deel lager staat, omdat de hele markt lager staat. Laat je het staan, of wil je eruit? Je eerlijke antwoord zegt veel over je risicobereidheid.
Wat is een beleggingsprofiel?
Banken en brokers delen beleggers vaak in profielen in, bijvoorbeeld van defensief tot offensief. Dat doen ze met vragen over je doel, je horizon, je kennis en hoeveel risico je wilt lopen. Elke aanbieder gebruikt daarvoor zijn eigen indeling. De AFM en Wijzer in geldzaken werken niet met profielen, maar met vragen, zoals in het overzicht hierboven.
Veel aanbieders vragen je ook een kennis- en ervaringstoets in te vullen als je zelf wilt beleggen, zonder advies.
Welk profiel bij jou past, bepaalt BeursBuddy niet.
In je plan: "Een tijdelijke daling van … kan ik financieel en gevoelsmatig aan."
Stap 5: Bepaal je bedrag
In deze stap bepaal je met hoeveel geld je belegt: eenmalig, elke maand of allebei. Lees het verschil tussen éénmalig en periodiek inleggen de uitleg over ETF's.
Voor je bedrag begin je bij wat je overhoudt. Neem je netto-inkomen. Haal je vaste lasten en gewone uitgaven eraf, en wat je spaart voor je buffer en doelen op korte termijn. Wat overblijft, is de ruimte om te beleggen.
Kies een bedrag dat je ook in een mager jaar volhoudt.
Wat je inleg kan opleveren, reken je hier niet uit. Bij beleggen per maand staan rekenvoorbeelden. Met met welk rendement je redelijkerwijs moet rekken is uit te rekenen met de calculators en waarom dat geen belofte is, lees je apart. Uitkomsten lopen sterk uiteen. Daarom rekenen veel mensen in hun plan met een bescheiden aanname. Ook kosten en belasting op je beleggingen verlagen je uitkomst.
In je plan: "Ik leg eenmalig € … in en/of € … per maand, op de … van de maand."
Stap 6: Kies je verdeling en spreiding
In deze stap bepaal je hoe je je geld verdeelt.
Verdeling gaat over soorten beleggingen: welk deel zit in aandelen (mede-eigenaar van bedrijven), welk deel in obligaties (geld uitlenen aan een overheid of bedrijf), en wat laat je op je spaarrekening? Dit heet ook wel asset allocatie. Hoe meer aandelen, hoe groter de schommelingen. Je verdeling hoort dus te passen bij je horizon uit stap 3 en bij de daling die je aankunt uit stap 4.
Spreiding gaat over wat er binnen je aandelen zit: veel bedrijven, uit veel landen en sectoren. Een breed gespreide index zoals de MSCI World is daar een voorbeeld van.
De AFM schrijft: "Het beste kun je beleggen in een goed gespreide portefeuille met lage kosten, zo min mogelijk transacties uitvoeren en speculatieve instrumenten vermijden."
Welk fonds bij je verdeling past, bepaal je zelf.Een verdeling die voor iedereen klopt, geven wij niet.
In je plan: "Mijn verdeling: … in … en … in …" (in procenten of in woorden).
Stap 7: Leg je regels voor jezelf vast
In deze stap schrijf je op wat je doet als het spannend wordt.
Wat doe je als de beurs daalt?
Dalingen horen bij beleggen. Je weet niet wanneer ze komen of hoe lang ze duren.
Op zo'n moment voelt verkopen als iets doen. Maar wie verkoopt nadat de koers is gedaald, maakt een tijdelijk verlies definitief. Daarom schrijven mensen vooraf op wat ze dan doen. Voorbeelden van regels die je in plannen tegenkomt:
- "Mijn maandelijkse inleg loopt gewoon door."
- "Ik verkoop niet omdat het nieuws slecht is."
- "Bij een flinke daling lees ik eerst dit plan terug. Ik beslis pas een week later."
- "Ik open mijn beleggingsapp niet elke dag."
Dit zijn voorbeelden, geen voorschriften. Een plan zegt niets over hoe lang een daling duurt of wanneer koersen herstellen.
Hoe vaak kijk je, en wanneer stuur je bij?
Leg een vast moment vast, bijvoorbeeld eens per jaar. Dan kijk je of je doel, horizon en bedrag nog kloppen. Tussendoor hoef je niets.
Door koersbewegingen kan je verdeling na een tijd afwijken van je plan. Herbalanceren betekent dat je de verdeling terugzet naar je plan, door bij te kopen of te verkopen. Of en wanneer je dat doet, leg je zelf vast. Wijzer in geldzaken waarschuwt wel: "Wissel niet te vaak, dan ben je veel geld kwijt aan transactiekosten."
Wanneer verkoop of stop je?
In een plan hangt verkopen samen met je doel en je horizon, niet met de koers. Bijvoorbeeld: je doel komt dichtbij en je hebt het geld binnenkort nodig, of je situatie verandert. Schrijf ook op wat voor jou géén reden is, zoals een daling of een tip van een collega.
In je plan: twee tot drie regels, zoals "Bij een daling: …", "Ik kijk naar mijn plan op …" en "Ik verkoop als …".
Voorbeeld van een beleggingsplan
Zo kan een ingevuld plan eruitzien. Sanne (34) is verzonnen, haar plan ook.
- Startpunt: mijn buffer staat apart op een spaarrekening: ja. Ik heb geen dure schulden.
- Doel: ik beleg voor een aanvulling op mijn pensioen en wil daar rond mijn 60e over beschikken.
- Horizon: ik heb dit geld naar verwachting nodig over ruim 25 jaar.
- Risicohouding: een tijdelijke flinke daling kan ik financieel aan, want mijn vaste lasten betaal ik uit mijn salaris. Gevoelsmatig vind ik het spannend. Daarom kijk ik niet vaak.
- Bedrag: ik leg €150 per maand in, op de 25e, kort na mijn salaris.
- Verdeling: vooral aandelen, via een wereldwijd aandelenfonds. Een deel van mijn geld blijft op de spaarrekening.
- Regels: bij een daling loopt mijn inleg door en verkoop ik niets. Ik kijk naar mijn plan in januari. Ik verkoop pas als mijn doel binnen een paar jaar komt of als mijn situatie verandert.
Dit is een voorbeeld, geen advies. Jouw plan hangt af van je eigen situatie.
Invulschema voor je eigen plan
- Startpunt: mijn buffer staat apart: ja/nee.
- Doel: ik beleg voor … en wil daar rond … over beschikken.
- Horizon: ik heb dit geld naar verwachting nodig over … jaar.
- Risicohouding: een tijdelijke daling van … kan ik financieel en gevoelsmatig aan.
- Bedrag: ik leg eenmalig € … in en/of € … per maand, op de … van de maand.
- Verdeling: … in … en … in ….
- Regels: bij een daling … / ik kijk naar mijn plan op … / ik verkoop als ….
Schrijf het op papier of in een notitie, zet de datum erbij en bewaar het waar je het terugvindt.
Wanneer pas je je beleggingsplan aan?
Je plan verandert als je leven verandert. Momenten om het erbij te pakken:
- een nieuwe baan, of minder inkomen;
- kinderen, een huis of een scheiding;
- je doel of je horizon verandert;
- je merkt bij een daling dat je risicohouding anders is dan je dacht.
Wat geen reden is: de beurs daalt, of stijgt hard. Een plan dat je tijdens een daling omgooit, is geen plan meer. Het is een reactie.
Veelgemaakte fouten bij een beleggingsplan
- Geen horizon bepalen. Dan weet je ook niet hoeveel risico past.
- Beleggen met geld dat je binnenkort nodig hebt, bijvoorbeeld voor een verbouwing volgend jaar.
- Rekenen met een te rooskleurig rendement.
- Het plan maken en nooit meer teruglezen.
- Het plan aanpassen tijdens een daling. Juist dan beslis je op gevoel.
- Het plan te ingewikkeld maken. Een plan dat je niet snapt, volg je niet.
Wat moet er minimaal in een beleggingsplan staan?
Je doel, je horizon, hoeveel risico je kunt en wilt lopen, je bedrag en wat je doet als de beurs daalt. Die onderwerpen staan ook in de vragen van de AFM, samen met de kosten. Een verdeling en een vast controle moment maken je plan completer.
Heb je een beleggingsplan nodig als je maar een klein bedrag belegt?
Verplicht is het niet, maar het helpt wel. De vragen zijn hetzelfde: waarvoor, hoe lang, en wat doe je bij een daling. Kleine maandbedragen tellen over de jaren op. Je plan mag dan ook klein zijn.
Hoe vaak pas je je beleggingsplan aan?
Alleen als je situatie, je doel of je horizon verandert. Een vast moment, bijvoorbeeld eens per jaar, helpt om je plan terug te lezen. Een daling of stijging van de beurs is in een plan geen reden om het aan te passen.
Kun je een beleggingsplan laten maken?
Ja. Een onafhankelijke, erkende adviseur kan je helpen. Volgens het Nibud mag in Nederland niemand je persoonlijk beleggingsadvies geven zonder AFM-vergunning. Doe je het zelf, dan zijn er twee hulpmiddelen van officiële partijen: de Checklist beleggen van Wijzer in geldzaken en het Nibud Geldplan Sparen, aflossen of beleggen, "een rekentool die je helpt bij het maken van deze keuze".
Wat als ik achterloop op mijn doel?
Dan kun je de tijd verlengen, meer inleggen of je doel bijstellen. Meer risico nemen om de achterstand in te halen, is iets anders: daarmee verandert ook wat er kan gebeuren als het tegenzit. Lees in dat geval eerst stap 4 opnieuw.
Moet je je plan aanpassen als je ouder wordt?
Ouder worden is op zich geen reden. Wel wordt je horizon korter naarmate je doel dichterbij komt. Dat kan een reden zijn om je plan opnieuw te bekijken. Een vaste regel per leeftijd geven wij niet.
- Een beleggingsplan maken is vooraf opschrijven waarvoor je belegt, hoe lang, met hoeveel risico en geld, en wat je doet bij een daling.
- Begin bij je startpunt: eerst een buffer, dan beleggen met geld dat je lang kunt missen.
- Je past je plan aan als je leven verandert, niet als de beurs beweegt.
De informatie op deze pagina is uitsluitend informatief en educatief bedoeld. Het is geen financieel advies en geen aanbeveling om een bepaald product te kopen of te verkopen. Beleggen brengt risico's met zich mee: de waarde van je beleggingen kan dalen en je kunt (een deel van) je inleg verliezen. Neem beslissingen op basis van je eigen situatie en laat je zo nodig adviseren door een onafhankelijke, erkende adviseur.
Veelgestelde vragen
Wat moet er minimaal in een beleggingsplan staan?
Je doel, je horizon, hoeveel risico je kunt en wilt lopen, je bedrag en wat je doet als de beurs daalt. Die onderwerpen staan ook in de vragen van de AFM, samen met de kosten. Een verdeling en een vast controlemoment maken je plan completer.
Heb je een beleggingsplan nodig als je maar een klein bedrag belegt?
Verplicht is het niet, maar het helpt wel. De vragen zijn hetzelfde: waarvoor, hoe lang, en wat doe je bij een daling. Kleine maandbedragen tellen over de jaren op. Je plan mag dan ook klein zijn.
Hoe vaak pas je je beleggingsplan aan?
Alleen als je situatie, je doel of je horizon verandert. Een vast moment, bijvoorbeeld eens per jaar, helpt om je plan terug te lezen. Een daling of stijging van de beurs is in een plan geen reden om het aan te passen.
Kun je een beleggingsplan laten maken?
a. Een onafhankelijke, erkende adviseur kan je helpen. Volgens het Nibud mag in Nederland niemand je persoonlijk beleggingsadvies geven zonder AFM-vergunning. Doe je het zelf, dan zijn er twee hulpmiddelen van officiële partijen: de Checklist beleggen van Wijzer in geldzaken en het Nibud Geldplan Sparen, aflossen of beleggen, "een rekentool die je helpt bij het maken van deze keuze".
Wat als ik achterloop op mijn doel?
Dan kun je de tijd verlengen, meer inleggen of je doel bijstellen. Meer risico nemen om de achterstand in te halen, is iets anders: daarmee verandert ook wat er kan gebeuren als het tegenzit. Lees in dat geval eerst stap 4 opnieuw.
Moet je je plan aanpassen als je ouder wordt?
Ouder worden is op zich geen reden. Wel wordt je horizon korter naarmate je doel dichterbij komt. Dat kan een reden zijn om je plan opnieuw te bekijken. Een vaste regel per leeftijd geven wij niet.
- Een beleggingsplan maken is vooraf opschrijven waarvoor je belegt, hoe lang, met hoeveel risico en geld, en wat je doet bij een daling.
- Begin bij je startpunt: eerst een buffer, dan beleggen met geld dat je lang kunt missen.
- Je past je plan aan als je leven verandert, niet als de beurs beweegt.
Gratis hulpmiddel
Zie wat regelmatig beleggen mogelijk kan doen.
Vul je startkapitaal, maandelijkse inleg en looptijd in. De calculator laat je mogelijke groei zien — zonder mooie beloftes.
