Psychologie

FOMO en hebzucht

FOMO en hebzucht bij beleggen: wat het is en wat het kost

FOMO bij beleggen is de angst om een kans te missen terwijl anderen geld verdienen. Een collega vertelt over zijn winst, online zie je grafieken die alleen omhoog lijken te gaan, en ineens voelt niet meedoen als verliezen.

Hebzucht ligt daar dicht naast: de wens om meer te verdienen, en sneller. Samen kunnen ze je laten kopen als iets al duur is. Handelen uit FOMO is een van de bekende gedragsfouten van beleggers. Hier gaat het alleen over deze emotie.

Wat is FOMO bij beleggen?

FOMO staat voor fear of missing out: de angst dat anderen iets leuks of iets goeds meemaken en jij niet. Onderzoekers van de Universiteit van Essex omschreven het in 2013 zo (Przybylski e.a.). Hun onderzoek ging over sociale media, niet over beleggen. Bij beleggen zie je hetzelfde gevoel: je stapt in omdat iets al hard is gestegen en anderen het ook doen.

En wat is hebzucht?

Hebzucht is het verlangen naar meer, en liefst snel. Iedereen heeft het in zich. Bij beleggen merk je het aan verwachtingen die hoger liggen dan wat de geschiedenis laat zien, of aan meer risico dan je plan toelaat. Wie veel meer belooft dan wat aandelen historisch opleveren, speelt in op dit gevoel.

Het verschil tussen FOMO en hebzucht

FOMO draait om anderen: je wilt niet achterblijven. Hebzucht kan ook zonder anderen: je wilt gewoon meer. In de praktijk versterken ze elkaar: je wilt niet achterblijven, en daarna liefst iets meer dan de rest.

Hoe ontstaan FOMO en hebzucht?

Een paar dingen komen in onderzoek steeds terug. Eén kanttekening vooraf: onderzoekers meten wat beleggers doen, niet wat ze voelen. FOMO is een verklaring die bij dat gedrag past, geen gemeten oorzaak.

Je vergelijkt je met anderen

Wie winst maakt, vertelt het op een verjaardag of zet het online. Wie verlies maakt, zwijgt meestal. Je ziet dus vooral de winnaars.

In Nederland speelt die vergelijking bij een kleine groep een grote rol. In een enquête van de AFM uit 2025 zei 1 op de 10 beleggers dat "niet willen achterblijven bij anderen" een grote of doorslaggevende rol speelde bij de start. Voor de meeste beleggers speelde het geen rol. Bij mensen die twee jaar of korter beleggen, kwam het vaker voor (AFM, 2023). Dit is wat beleggers zelf zeggen.

Sociale media maken de vergelijking groter. Bijna alle jongeren van 16 tot 19 jaar (98%) zien weleens berichten van influencers over geld. Van de jongeren die zulke influencers volgen, zegt 29% dat ze daardoor weleens geld zijn kwijtgeraakt (Wijzer in geldzaken, 2024). In een rapport over Gen Z schrijft de AFM dat jongeren zich spiegelen aan het online leven van anderen, "wat kan leiden tot FOMO" (2025).

Finfluencers zijn mensen die online over geld en beleggen posten. De AFM bekeek in 2021 ongeveer 150 Nederlandse finfluencers, met samen ruim 1,1 miljoen volgers. De toezichthouder zag onder meer risico's als advies geven zonder vergunning en betaald worden voor het aanbrengen van klanten. Lees de verkenning van de AFM naar finfluencers.

Kuddegedrag: doen wat de rest doet

Meedoen met de groep voelt veilig. Zo ontstaat kuddegedrag bij beleggen: je koopt omdat anderen kopen. Omdat er dan meer gekocht wordt, kan de koers een tijd verder stijgen, en dat lijkt de kudde gelijk te geven.

Onderzoek uit de Verenigde Staten laat steeds hetzelfde patroon zien. Particuliere beleggers kopen vaker wat net hard is gestegen of in het nieuws is. Gemiddeld pakt dat daarna niet beter uit (Barber en Odean, 2008; Frazzini en Lamont, 2008).

Hypes, nieuws en apps

Nieuws en meldingen maken een stijging zichtbaar en urgent. Bij de Amerikaanse beleggingsapp Robinhood keken onderzoekers naar de aandelen die op één dag het meest werden gekocht. In de twintig dagen daarna daalden die gemiddeld 4,7% (Barber e.a., 2022).

De AFM schrijft dat beleggingsplatforms en crypto-apps "vaak sturende elementen" bevatten, waardoor gebruikers mogelijk vaker en met grotere bedragen gaan handelen (2025). Wie vaak kijkt, ziet ook vaker anderen winst maken, en vaker rode cijfers.

Een stijgende koers voelt als bewijs

Na een stijging lijkt verdere stijging logisch. In zes verschillende Amerikaanse enquêtes onder beleggers, onder meer van Gallup, verwachtten mensen meer rendement na een periode van stijgingen. Juist dan lag het rendement dat economische modellen verwachten lager (Greenwood en Shleifer, 2014).

Hebzucht en angst: twee kanten van dezelfde emotie

Angst en hebzucht op de beurs werken als een slinger. Stijgen de koersen, dan groeien de hebzucht en de angst om iets te missen. Mensen stappen in als iets al duur is. Dalen de koersen, dan slaat het om naar angst, en verkopen mensen juist als iets goedkoper is geworden.

Belegger Warren Buffett schreef in zijn brief aan aandeelhouders over 1986: "we simply attempt to be fearful when others are greedy and to be greedy only when others are fearful." Vrij vertaald: probeer angstig te zijn als anderen hebzuchtig zijn, en alleen hebzuchtig als anderen angstig zijn. Hij schreef er ook bij dat hij niet probeert te voorspellen wanneer die angst of hebzucht komt of gaat. Het is een citaat over houding, geen regel om de markt te timen.

Bubbels: wat de geschiedenis laat zien

Een bubbel, of zeepbel, ontstaat als prijzen ver boven de onderliggende waarde stijgen omdat iedereen verdere stijging verwacht. Drie bekende voorbeelden laten zien hoe het afliep. Ze bewijzen niet dat FOMO of hebzucht de oorzaak was; dat is een gangbare uitleg, geen meting.

De tulpenmanie (1636–1637)

De tulpenmanie is het bekendste Nederlandse voorbeeld van een hype. De piek van de handel lag in de winter van 1636–1637. Historicus Anne Goldgar liet in 2007 zien dat het verhaal later sterk is overdreven. Er handelde een kleine groep mensen in, vooral gegoede burgers in Haarlem en Amsterdam. Er gingen maar weinig mensen failliet, en de economie kwam er niet door in ernstige problemen. Het bekende verhaal komt vooral uit een of twee pamfletten uit die tijd.

De internetbubbel (rond 2000)

De Amerikaanse technologiebeurs Nasdaq stond op 10 maart 2000 op 5.048 punten. Op 9 oktober 2002 was dat 1.114 punten: bijna 78% lager. Pas in april 2015 kwam de index weer boven de top van 2000, ruim vijftien jaar later. Dit gaat over de koers in dollar, zonder dividend. Een wereldwijd gespreide belegging daalde in die jaren veel minder.

Crypto in 2021–2022

Bitcoin was op 8 november 2021 ongeveer 67.500 dollar waard. Een jaar later, op 21 november 2022, was dat ongeveer 15.750 dollar: een daling van bijna 77%. Dit zijn dagwaarden van Coinbase, via de databank van de Federal Reserve Bank of St. Louis. Dit voorbeeld zegt niets over crypto als belegging. Het laat zien hoe diep een koers na een sterke stijging kan vallen.

Achteraf is een bubbel duidelijk. Vooraf bijna nooit. Daarom helpt een plan meer dan voorspellen.

Wat kunnen FOMO en hebzucht kosten?

Duur instappen en goedkoop uitstappen

Het patroon is: kopen na een stijging, verkopen na een daling. Volgens Morningstar was het verschil tussen fonds en belegger het grootst bij sectorfondsen, fondsen die in één sector beleggen. Beleggers haalden daar 7,0% per jaar, de fondsen zelf 8,5% (Amerikaanse fondsen, tien jaar tot en met 2024). Hoe groot dat verschil echt is, staat ter discussie.

Te veel risico en geen spreiding

Wie alles in één hype stopt, hangt af van één verhaal. De Nasdaq en bitcoin laten zien hoe diep dat kan gaan. Spreiden over veel bedrijven en landen maakt je minder afhankelijk van één winnaar.

Kosten van vaker handelen

Wie achter hypes aan gaat, handelt vaker, en elke transactie kost geld. Wat te vaak handelen in onderzoek kostte, staat bij de bekendste beleggersfouten.

Herken je FOMO bij jezelf?

Deze vragen zijn signalen, geen diagnose. Herken je er een paar, dan ben je gewoon een mens.

  • Wil je iets kopen vooral omdat het al hard is gestegen?
  • Kun je niet in twee zinnen uitleggen wat je koopt?
  • Hoorde je het van vrienden, collega's of online, en nergens anders?
  • Voel je haast, alsof het nu of nooit is?
  • Wijk je af van wat je vooraf had besloten?
  • Kijk je vaker naar koersen dan normaal?
  • Zou je een verlies liever voor je houden?
  • Wil je geld lenen of je buffer gebruiken om mee te doen?

Merk je dat je niet kunt stoppen met kijken of handelen, of zet je geld in om verlies terug te winnen? Bij OpenOverGokken van de Kansspelautoriteit kun je gratis praten met iemand die dit herkent: 0800 24 000 22 of openovergokken.nl. Daar staat ook informatie over daytraden en crypto.

Wat helpt tegen FOMO bij beleggen?

Er is geen knop die FOMO uitzet. Wel kun je het gevoel minder ruimte geven. Een paar mogelijkheden; kies wat bij jou past.

Een plan met regels vooraf

Wie vooraf opschrijft wat hij doet, hoeft in het moment minder te beslissen. Een regel tegen FOMO kan bijvoorbeeld zijn: "Ik koop niets wat ik pas sinds deze week ken." Dat is een voorbeeld, geen voorschrift.

Een vaste inleg op een vast moment

Wie elke maand op dezelfde dag een vast bedrag inlegt, hoeft niet te kiezen wanneer hij instapt. Daarmee wordt ook de neiging kleiner om op een stijging te springen.

Spreiding in plaats van één hype

Met een brede index beleg je in veel bedrijven tegelijk en hoef je niet te raden welk bedrijf of welke sector de volgende winnaar wordt..

Een wachttijd inbouwen

Wil je iets kopen dat niet in je plan staat? Je kunt jezelf een wachttijd geven, bijvoorbeeld een nacht of een week. Is het idee daarna nog even sterk, dan kun je het rustig naast je plan leggen.

Minder prikkels

Meldingen over koersen en lijstjes met stijgers maken een stijging urgent. Sommige beleggers zetten die meldingen daarom uit.

Kritisch kijken naar bronnen

Je kunt je bij elke tip afvragen wie hem geeft, of die een vergunning heeft en of hij geld krijgt als jij iets koopt. Een rendement dat veel hoger is dan normaal, is een reden om extra goed te kijken.

De informatie op deze pagina is uitsluitend informatief en educatief bedoeld. Het is geen financieel advies en geen aanbeveling om een bepaald product te kopen of te verkopen. Beleggen brengt risico's met zich mee: de waarde van je beleggingen kan dalen en je kunt (een deel van) je inleg verliezen. Rendementen uit het verleden zijn geen garantie voor de toekomst. Neem beslissingen op basis van je eigen situatie en laat je zo nodig adviseren door een onafhankelijke, erkende adviseur.

Veelgestelde vragen

Is FOMO altijd slecht?

Nee. Het gevoel zelf is niet het probleem. Dat iets stijgt, is gewoon informatie. Het wordt pas een probleem als je daardoor buiten je plan om handelt, met geld of risico dat niet bij je past.

Moet je verkopen als iets heel hard gestegen is?

Daar is geen algemeen antwoord op, en BeursBuddy geeft geen advies. Je kunt terugkijken naar je plan: waarom kocht je het, voor hoe lang, en is je verdeling door de stijging anders dan je had bedacht?

Is het te laat om in te stappen als de beurs op een record staat?

Niemand weet wat de beurs hierna doet. Een index die over lange tijd stijgt, komt onderweg steeds opnieuw op een nieuwe top. Wie elke maand een vast bedrag inlegt, koopt op hoge en lage momenten. Rendementen uit het verleden zijn geen garantie voor de toekomst.

Hebben ervaren beleggers ook last van FOMO?

Of professionals FOMO voelen, is niet gemeten. Wel laten ook professionele handelaren in experimenten dit soort gedrag zien: wie vaker resultaten zag, nam minder risico (Haigh en List, 2005). Aandelen die net in het nieuws waren, kochten professionele beleggers in de VS juist niet extra, particulieren wel (Barber en Odean, 2008).

Zijn finfluencers betrouwbaar?

Dat verschilt per persoon, en BeursBuddy oordeelt niet over personen. De AFM zag in 2021 wel risico's bij finfluencers (zie hierboven). Van de jongeren die influencers over geld volgen, zegt 29% dat ze daardoor weleens geld zijn kwijtgeraakt (Wijzer in geldzaken, 2024). Het kan helpen om te kijken wie er iets aan verdient.

Gratis hulpmiddel

Zie wat regelmatig beleggen mogelijk kan doen.

Vul je startkapitaal, maandelijkse inleg en looptijd in. De calculator laat je mogelijke groei zien — zonder mooie beloftes.

BeursBuddy tools

Rendementscalculator

Kies een calculator

Jouw gegevens

De berekening gaat uit van maandelijkse inleg aan het einde van iedere maand.

Jouw mogelijke resultaat

Eindkapitaal€ 146.233
Totale inleg€ 65.000
Rendement (winst)€ 81.233
Ontwikkeling van je vermogen
Ingelegd vermogenTotale waarde
€ 157.931€ 118.448€ 78.966€ 39.483€ 0
Start4 jaar8 jaar12 jaar16 jaar20 jaar

Let op: Rendement is een aanname en geen garantie. Beleggen brengt risico's met zich mee; je kunt (een deel van) je inleg verliezen.

In deze berekening is geen rekening gehouden met de actuele belastingregels (Box 3).