Psychologie

Markttiming niet doen

Markttiming: kun je de markt timen, en waarom is het zo lastig?

Markttiming is proberen het goede moment te kiezen om in of uit de beurs te stappen. In het Engels heet het market timing. Het klinkt logisch: instappen als de koers laag staat, eruit voordat hij daalt. Alleen moet je dat moment vooraf kiezen. Achteraf is het altijd makkelijk.

Wat de beurs gaat doen, lees je hier niet. Dat weet niemand.

In het kort

  • Markttiming is in- of uitstappen op basis van wat je verwacht dat de koers gaat doen. Wie de markt wil timen, moet twee keer goed kiezen: wanneer eruit en wanneer weer erin.
  • De beste en slechtste beursdagen lagen vaak vlak bij elkaar. Wie de beste miste, haalde minder rendement, wie de slechtste miste juist meer. Vooraf wist niemand welke dag welke was.
  • Ook professionals verslaan de index meestal niet.
  • Voor wie passief belegt, laat het onderzoek vooral zien hoe lastig timen is. Veel beleggers vervangen de timingvraag daarom door vaste afspraken.
  • Dit is geen voorspelling en geen advies.

Wat is markttiming?

Markttiming betekent dat je kopen of verkopen laat afhangen van wat je verwacht dat de beurs gaat doen. Je probeert dalingen te ontlopen en stijgingen mee te pakken. Het tegenovergestelde is beleggen volgens vaste afspraken, los van de koers.

Drie vormen van markttiming

  1. Uitstappen omdat je een daling verwacht. Je verkoopt, met het idee later goedkoper terug te kopen.
  2. Wachten met instappen op een beter moment. Na een daling, na een record, na de verkiezingen. Ook wachten is een keuze over timing.
  3. In- en uitstappen op nieuws of signalen. Sommigen gebruiken koerspatronen of economische cijfers om te bepalen wanneer ze kopen of verkopen.

Wat geen markttiming is

  • elke maand een vast bedrag inleggen op een vaste dag;
  • je verdeling op een vaste datum terugzetten, zoals je in je plan hebt afgesproken;
  • verkopen omdat je doel dichtbij komt of je situatie verandert.

Het verschil zit in de reden. Hangt de beslissing af van wat je verwacht dat de koers gaat doen, dan is het timing. Hangt hij af van je plan, je doel of je horizon, dan niet.

Waarom markttiming zo lastig is

Je moet twee keer goed kiezen

Wie uitstapt voor een daling, moet daarna ook kiezen wanneer hij terugkomt. Wie te vroeg uitstapt, mist de laatste stijging. Wie te laat terugkomt, mist het herstel. Eén goede keuze is dus niet genoeg.

Wachten op een beter moment

"Nu beleggen of wachten?" Volgens de AFM (2025) zocht 42% van wie korter dan twee jaar belegt eerst een geschikt moment om in te stappen. Bij wie al langer belegt was dat 31%.

Wie wacht op een daling, weet niet of die komt, hoe diep hij wordt en wanneer hij dan wel instapt. Vanguard noemde uitstellen in 2012 daarom zelf ook een vorm van markttiming.

De Amerikaanse bank Schwab rekende een voorbeeld door. Denkbeeldige beleggers kregen twintig jaar lang (2005–2024) elk jaar $ 2.000 om in de Amerikaanse S&P 500 te beleggen. Wie elk jaar op het laagste punt belegde, had na twintig jaar $ 186.077. Wie elk jaar meteen belegde, had $ 170.555: perfect timen leverde dus zo'n $ 15.500 meer op. Wie elk jaar op het hoogste punt belegde, had nog ruim drie keer zoveel als wie bleef wachten met het geld in kas ($ 47.357).

Rekenvoorbeeld van Schwab (2025): Amerikaanse index, in dollar, dividend herbelegd, zonder kosten en belasting. Het laagste punt van het jaar ken je alleen achteraf. Rendementen uit het verleden zijn geen garantie voor de toekomst. Het voorbeeld zegt niet wanneer jij zou moeten beginnen.

Een daling kondigt zich niet aan

Van de 24 dalingen van 10% of meer sinds 1950 bleven er 13 steken vóór de 20% (Amerikaanse S&P 500, prijsindex zonder dividend, in dollar, gemeten vanaf een recordstand, slotkoersen). Vooraf zie je niet welke daling groot wordt. Wie aan het begin uitstapt, weet dus niet of hij een korte dip of een lange daling ontloopt.

Wat data en onderzoek laten zien over markttiming

Hieronder vier soorten bewijs, steeds met wat het wel en niet laat zien.

Beste en slechtste dagen liggen dicht bij elkaar

De beste en slechtste beursdagen liggen vaak vlak bij elkaar. Bij de Amerikaanse S&P 500 vielen tussen 2006 en 2025 zes van de tien beste dagen binnen twee weken van een van de tien slechtste dagen (J.P. Morgan, 2026). Wie na een flinke daling uitstapt, mist daardoor vaak ook het herstel. Andersom geldt ook: wie de slechtste dagen had overgeslagen, had meer verdiend. Alleen weet niemand vooraf welke dag dat is.

Ook van 1970 tot en met 2025 lag het zo: van de twintig beste dagen vielen er dertien binnen twee weken van een van de twintig slechtste dagen. De jaren 1987, 2008 en 2020 bevatten samen 14 van de 20 beste en 13 van de 20 slechtste dagen (Amerikaanse S&P 500, prijsindex zonder dividend, in dollar; eigen berekening BeursBuddy op koersdata van Yahoo Finance).

Gedachte-experiment: de beste dagen missen

Dit is een gedachte-experiment: niemand mist precies de beste dagen, en niemand weet vooraf welke dag dat is. Het laat wel zien hoeveel rendement in weinig dagen zat: de tien beste dagen waren 0,20% van alle handelsdagen.

BeursBuddy rekende uit wat geld in de Amerikaanse S&P 500 opleverde van 2006 tot en met 2025, als het op bepaalde dagen niet belegd was:

  • steeds belegd: 8,9% per jaar;
  • de 10 beste dagen gemist: 4,6% per jaar;
  • de 10 slechtste dagen gemist: 13,7% per jaar;
  • de 10 beste én de 10 slechtste dagen gemist: 9,2% per jaar.

Aannames: prijsindex zonder dividend, in dollar, slotkoersen van Yahoo Finance. Een gemiste dag telt als 0%, zonder rente. Geen kosten of belasting. Eigen berekening van BeursBuddy. Rendementen uit het verleden zijn geen garantie voor de toekomst.

J.P. Morgan maakte dezelfde som, met dividend herbelegd. Daar haalde wie steeds belegd bleef 11,0% per jaar, en wie de tien beste dagen miste 6,6% (J.P. Morgan, 2026). Dat de lijst hierboven ongeveer 2 procentpunt lager uitkomt, komt door het dividend.

De les is niet dat het missen van de beste dagen je rendement halveert. Het spiegelbeeld is net zo groot. De les is dat je goede en slechte dagen niet van elkaar kunt scheiden, omdat ze in dezelfde onrustige weken vallen. Wie beide miste, kwam ongeveer uit op hetzelfde als steeds belegd blijven, en moest daarvoor twee keer precies goed zitten.

Ook professionals verslaan de index meestal niet

Van de actief beheerde fondsen in euro die wereldwijd in aandelen beleggen, bleef over de tien jaar tot en met 2025 98% achter bij de index (S&P Dow Jones Indices). Kosten spelen daarbij een grote rol. Dit onderzoek meet aandelenkeuze, timing en kosten samen, en zegt niets over particuliere beleggers.

Over timing zelf: Morningstar volgde 34 Amerikaanse fondsen die hun verdeling over aandelen en obligaties steeds aanpasten aan de markt. Over de tien jaar tot april 2023 deden 30 van die 34 het slechter dan wanneer de beheerder niets had veranderd. Gemiddeld haalden ze 2,3% per jaar; zonder ingrijpen was dat ongeveer 4,6% geweest. Hogere kosten speelden ook mee, en het gaat om één periode in de Verenigde Staten.

Het gat tussen fonds en belegger

Morningstar vergelijkt elk jaar wat fondsen opleveren met wat beleggers in die fondsen echt verdienen. Over de tien jaar tot en met 2024 haalden Amerikaanse fondsen gemiddeld 8,2% per jaar, de beleggers zelf 7,0%. Hoe groot het verschil echt is, staat wel ter discussie: met dezelfde gegevens kwamen andere onderzoekers op ongeveer 0,1% per jaar (Financial Analysts Journal, 2026). Ook regelmatig inleggen telt in de berekening mee.

Tijd in de markt: wat wordt daarmee bedoeld?

"Time in the market beats timing the market" is een bekende uitdrukking onder beleggers. Bedoeld wordt: hoe langer je geld belegd is, hoe meer tijd het heeft om te groeien en om een daling te boven te komen. Het is een uitdrukking, geen onderzoeksuitkomst en geen garantie. Ook over lange periodes liepen de uitkomsten uiteen.

Tijd in de markt gaat over hoe lang je blijft, niet over wanneer je begint. Het is dus geen reden om op een bepaald moment in te stappen.

In één keer of gespreid instappen?

Stel: je hebt een bedrag klaarstaan. Leg je het in één keer in, of verdeel je het over een paar maanden? Dat is iets anders dan elke maand een deel van je inkomen beleggen. Dat geld komt pas binnen als je het verdient.

Vanguard keek in 2012 terug in de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Australië. In ongeveer twee op de drie periodes leverde alles in één keer inleggen na tien jaar meer op dan verdelen over twaalf maanden. In 2023 deed Vanguard het opnieuw met de wereldwijde index MSCI World. Gemeten in euro, van 1998 tot en met 2022, leverde in één keer inleggen na een jaar in 66% van de periodes meer op dan verdelen over drie maanden. In de slechtste periodes, als de beurs vlak na de start hard daalde, was verdelen juist gunstiger.

Beide onderzoeken gaan over een bedrag dat er al is, niet over inleggen uit je salaris, en rekenen zonder kosten en belasting.

Eenmalig inleggen gaf in het verleden vaker een hoger resultaat. Verdelen gaf in de slechtste periodes minder verlies. Wat de komende maanden gebeurt, weet niemand. Beide zijn een keuze, geen garantie. Rendementen uit het verleden zijn geen garantie voor de toekomst. Welke manier bij je past, hangt af van je situatie en van hoe je met schommelingen omgaat.

Wat beleggers in plaats van timen doen

In plaats van steeds te vragen "is dit een goed moment?" maken veel beleggers afspraken die die vraag weghalen. Bijvoorbeeld:

  • Vast bedrag, vaste dag. Wie automatisch inlegt, hoeft het moment niet te kiezen.
  • Vaste beslismomenten. Sommigen kijken alleen op een vaste datum naar hun verdeling, bijvoorbeeld eens per jaar, en zetten dat in hun plan.

Voor een flinke daling kun je dat nog concreter maken.

Crashprotocol: vooraf afspreken voor een flinke daling

Een crashprotocol is een lijst afspraken die je opschrijft als het rustig is, voor als de beurs hard daalt. Het vervangt de vraag "moet ik er nu uit?" door afspraken die je maakte toen je er rustig over kon nadenken. Er staat in wat je vooraf regelt, wat je doet tijdens een daling en hoe je erna terugkijkt. De afspraken gaan over je situatie en je gedrag, niet over koers- of verkoopsignalen. Dit is een voorbeeld, geen voorschrift.

De informatie op deze pagina is uitsluitend informatief en educatief bedoeld. Het is geen financieel advies en geen aanbeveling om een bepaald product te kopen of te verkopen. Beleggen brengt risico's met zich mee: de waarde van je beleggingen kan dalen en je kunt (een deel van) je inleg verliezen. Rendementen uit het verleden zijn geen garantie voor de toekomst. Neem beslissingen op basis van je eigen situatie en laat je zo nodig adviseren door een onafhankelijke, erkende adviseur.

Veelgestelde vragen

Kun je de markt timen?

In theorie wel. In de praktijk moet je twee keer goed kiezen, en laat onderzoek zien dat dat zelden lukt. Fondsen die het probeerden, deden het meestal slechter dan niets doen, en ook professionals verslaan de index meestal niet.

Is het slim om te wachten met beleggen tot de beurs daalt?

Niemand weet of en wanneer een daling komt. Ook wachten is een keuze over timing. BeursBuddy zegt niet of jij nu of later moet beginnen. Wie elke maand een vast bedrag inlegt, hoeft dat moment niet te kiezen.

Moet je uitstappen als je een crash verwacht?

BeursBuddy zegt niet wat jij moet doen. Wie uitstapt, moet ook kiezen wanneer hij terugkomt. Omdat de beste en slechtste dagen dicht bij elkaar lagen, kun je de slechtste ontlopen maar ook de beste missen. Wat in je plan staat, weegt zwaarder dan een verwachting.

Is in één keer beleggen beter dan gespreid?

Onderzoek wijst geen winnaar aan voor jouw situatie. Eenmalig gaf in het verleden vaker een hoger resultaat, verdelen in de slechtste periodes minder verlies. Wie uit zijn inkomen belegt, legt vanzelf gespreid in.

Werkt markttiming met koerspatronen of signalen?

Amit Goyal en Ivo Welch testten in 2008 de bekendste signalen om de beurs te voorspellen opnieuw. De meeste werkten slecht, en een belegger had er geen geld mee verdiend door op het goede moment in of uit te stappen. Niet alle onderzoekers zijn het daarmee eens. Sommigen vinden met aangepaste methoden wel een kleine voorspelkracht, maar ook zij zeggen dat die klein is.

Gratis hulpmiddel

Zie wat regelmatig beleggen mogelijk kan doen.

Vul je startkapitaal, maandelijkse inleg en looptijd in. De calculator laat je mogelijke groei zien — zonder mooie beloftes.

BeursBuddy tools

Rendementscalculator

Kies een calculator

Jouw gegevens

De berekening gaat uit van maandelijkse inleg aan het einde van iedere maand.

Jouw mogelijke resultaat

Eindkapitaal€ 146.233
Totale inleg€ 65.000
Rendement (winst)€ 81.233
Ontwikkeling van je vermogen
Ingelegd vermogenTotale waarde
€ 157.931€ 118.448€ 78.966€ 39.483€ 0
Start4 jaar8 jaar12 jaar16 jaar20 jaar

Let op: Rendement is een aanname en geen garantie. Beleggen brengt risico's met zich mee; je kunt (een deel van) je inleg verliezen.

In deze berekening is geen rekening gehouden met de actuele belastingregels (Box 3).