ETF's
Wat is een index?
Wat is een index en hoe wordt die gemaakt? Lees wat de AEX, S&P 500 en MSCI World zijn en waarom ETF’s een index volgen.
"De AEX sloot vandaag hoger." Dat hoor je bijna elke avond in het nieuws. Maar wat is een index, als het over beleggen gaat? Hier lees je hoe een beursindex wordt gemaakt. Je ziet ook waarom het getal uit het nieuws niet jouw rendement is.
Het korte antwoord
Een index is een lijst van bedrijven, samengesteld volgens vaste regels. Daar hoort één getal bij dat laat zien hoe die lijst samen presteert. Stijgen de bedrijven gemiddeld, dan stijgt het getal. Een index is dus een meetlat voor een stuk van de beurs. Je koopt hem niet zelf, wel een fonds dat hem volgt.
Hoe werkt een index?
Wie bepaalt wat erin zit?
Een index komt van een indexaanbieder: een bedrijf dat de lijst samenstelt en het getal elke beursdag berekent. Euronext maakt bijvoorbeeld de AEX, S&P Dow Jones Indices de S&P 500 en MSCI de MSCI World.
De aanbieder legt in een reglement vast welke bedrijven erin mogen. Die regels gaan over het land waar een bedrijf op de beurs staat, hoe groot het is en hoeveel er in het aandeel wordt gehandeld. Bij de S&P 500 moet een bedrijf ook winst maken. Daar beslist bovendien een commissie.
Niemand kiest een bedrijf omdat het kansrijk lijkt. De regels beslissen.
Marktgewogen: grote bedrijven wegen zwaarder
De meeste bekende indexen zijn marktgewogen. Hoe groter de beurswaarde van een bedrijf (koers maal aantal aandelen), hoe zwaarder het meetelt. Stijgt een heel groot bedrijf 5%, dan beweegt de index duidelijk mee. Stijgt een klein bedrijf 5%, dan zie je daar weinig van.
Meestal tellen alleen de aandelen mee die vrij op de beurs te koop zijn. Dat heet free float. Aandelen die vastzitten bij bijvoorbeeld een oprichter of een overheid, tellen niet mee. De AEX, de S&P 500 en de MSCI World werken zo (peiljaar 2026).
Sommige indexen zetten een plafond op het gewicht. Bij de AEX mag één bedrijf bij een herziening niet meer dan 15% wegen. Er bestaan ook gelijkgewogen indexen, waarin elk bedrijf even zwaar telt. Die kom je minder vaak tegen.
Herziening: een index wordt periodiek aangepast
Bedrijven groeien, krimpen, fuseren of verdwijnen van de beurs. Daarom kijkt de aanbieder op vaste momenten opnieuw naar de lijst. Dat heet een herziening.
- AEX: elk kwartaal, met de grote jaarlijkse herziening in maart.
- S&P 500: elk kwartaal. Tussendoor kan de commissie een bedrijf vervangen, bijvoorbeeld na een overname.
- MSCI World: vier keer per jaar, in februari, mei, augustus en november.
Valt een bedrijf uit de index, dan verkoopt een fonds dat de index volgt dat aandeel. Komt er een bij, dan koopt het fonds. Jij hoeft niets te doen.
Bekende voorbeelden
Drie indexen die je vaak tegenkomt. Ze staan hier ter uitleg, niet als aanbeveling.
- AEX: de grootste bedrijven op de beurs van Amsterdam. Sinds september 2025 zijn dat er 30, daarvoor 25.
- S&P 500: ongeveer 500 grote Amerikaanse bedrijven. Eind juli 2026 waren het 503 noteringen, omdat sommige bedrijven meer dan één soort aandeel hebben. Meer bij S&P 500 ETF's.
- MSCI World: grote en middelgrote bedrijven uit 23 ontwikkelde landen, 1.249 volgens de factsheet van 30 september 2026. Opkomende landen zoals China en India zitten er niet in. Zie MSCI World vs FTSE All-World en wereldwijde ETF's uitgelegd.
Koersindex of totaalrendementindex?
Het getal in het nieuws is meestal een koersindex. Die kijkt alleen naar de koersen van de aandelen. Dividend telt niet mee.
Veel bedrijven keren wel dividend uit. Als belegger krijg je dat geld, of je fonds belegt het opnieuw. Een totaalrendementindex rekent dat dividend mee. Over lange tijd loopt het verschil flink op. Van de AEX berekent Euronext ook versies met dividend.
Daarnaast halen kosten en belasting iets van je resultaat af. Leg je een fonds naast een index, kijk dan welke versie je vergelijkt. Wat de beurs in het verleden gemiddeld opleverde, staat bij gemiddeld rendement.
Van index naar ETF
Een index kun je niet kopen. Daarvoor zijn er fondsen die hem zo goed mogelijk nadoen: ETF's en indexfondsen. Ze beleggen in de bedrijven uit de index, in dezelfde verhouding, en volgen elke herziening. Na kosten blijft zo'n fonds meestal net iets achter bij zijn index. Hoe dat werkt, lees je bij wat is een ETF en ETF vs indexfonds. Waarom je een index zou volgen in plaats van zelf te kiezen, staat bij passief beleggen uitgelegd.
Veelgemaakte fouten
- Een index zien als "de beurs". De AEX en de S&P 500 zijn elk een deel van een markt, niet de hele beurs.
- Denken dat elk bedrijf even zwaar telt. In een marktgewogen index bepalen de grootste bedrijven een groot deel van de beweging.
- Het getal uit het nieuws voor je rendement houden. Dividend, kosten en belasting maken verschil.
- Afgaan op de naam. "Wereld" betekent niet in elke index hetzelfde. Kijk welke landen erin zitten.
De informatie op deze pagina is uitsluitend informatief en educatief bedoeld. Het is geen financieel advies en geen aanbeveling om een bepaald product te kopen of te verkopen. Beleggen brengt risico's met zich mee: de waarde van je beleggingen kan dalen en je kunt (een deel van) je inleg verliezen.
Veelgestelde vragen
Wie maakt een index?
en indexaanbieder, zoals Euronext, S&P Dow Jones Indices of MSCI. Die stelt de regels op en berekent het getal. Een fonds dat de index volgt, maakt hem niet zelf.
Kun je in een index beleggen?
Niet rechtstreeks. Een index is een rekensom, geen product. Je kunt wel beleggen in een ETF of indexfonds dat de index volgt.
Wat is het verschil tussen de AEX en de S&P 500?
De AEX bevat 30 grote bedrijven met een notering in Amsterdam, de S&P 500 ongeveer 500 grote Amerikaanse bedrijven (peiljaar 2026). Ze verschillen in land, aantal bedrijven en sectoren. Beide zijn marktgewogen.
Wordt een index aangepast?
Ja. Bij een herziening gaan bedrijven eruit of komen erbij, en worden de gewichten bijgewerkt. Bij de AEX en de MSCI World gebeurt dat vier keer per jaar.
Gratis hulpmiddel
Zie wat regelmatig beleggen mogelijk kan doen.
Vul je startkapitaal, maandelijkse inleg en looptijd in. De calculator laat je mogelijke groei zien — zonder mooie beloftes.
